PROGRAM ŚWIETLICZY SZKOLNEJ

Szkoły Podstawowej nr 62 w Gdańsku

W ROKU SZKOLNYM 2015/2016

WSTĘP

            Naturalną potrzebą dzieci jest potrzeba ciekawości i integracji, znaczenia i sensu. Dzieci chcą rozumieć co dzieje się wokół nich, chcą znać sens wykonywania określonych działań. Inaczej czują się odizolowane, samotne, sfrustrowane, pełne lęków związanych z nauką. Stają się bierne, wycofujące się lub agresywne... tak samo jak dorośli. Najważniejszym dziś zadaniem pedagogów – nauczycieli jest zapobieganie obniżaniu się aktywności poznawczej dziecka, które zanim jeszcze pójdzie do szkoły korzystając ze swej wyobraźni i osobistej wiedzy o świecie potrafi wysnuć hipotezy i interpretacje zjawisk zadziwiające najtęższych mędrców. Powodem, dla którego spontaniczna ciekawość poznawcza dziecka zanika i obniża się zaufanie do własnych możliwości i kompetencji, może być sytuacja gdy wiedza przekazywana dziecku abstrahuje od jego osobistego doświadczenia. Dlatego tak ważne jest stworzenie dzieciom warunków do samorealizacji i autokreacji, do spontanicznej ekspresji, angażowania się w działania w atmosferze bezpieczeństwa, zaufania, wsparcia i wspomagania ze strony dorosłych dostosowanego do ich indywidualnych potrzeb i możliwości.

ZAŁOŻENIA DYDAKTYCZNE I WYCHOWAWCZE PROGRAMU

Uczeń powinien mieć szanse podejmowania ryzyka bez strachu przed niepowodzeniem. Taką szansę dają dzieciom gry, zabawy, turnieje, festiwale, spotkania w kręgu, przedstawienia teatralne, spotkania z ciekawymi ludźmi i inne projekty, przygotowywane i realizowane przez nich samych. Jako temat, wokół którego realizowane były działania dzieci, wybrałyśmy morze, które od dawien dawna fascynowało ludzi bogactwem występujących w nim zjawisk    i tajemnicami, nierozwiązanymi mimo postępu nauki zagadkami. Angażując dzieci do różnego typu działań, w trakcie których zdobywają wiedzę o życiu w morzu, uwrażliwiamy je na potrzeby innych mieszkańców Ziemi eliminując postawy egoistyczne. Budzimy u naszych uczniów szacunek i poczucie dumy narodowej przedstawiając im postaci ludzi morza odznaczające się cechami godnymi naśladowania. Zachęcamy także do naśladownictwa            i popularyzacji bogatej obrzędowości żeglarskiej podczas wspólnych zabaw inspirowanych elementami tradycji morskiej. Budzimy wrażliwość estetyczną podziwiając dzieła natury                   i opisując je w formie plastycznej i literackiej. Wdrażamy do rozwijania u siebie zdyscyplinowania, odpowiedzialności, optymizmu, odwagi, poszanowania cudzej i własnej godności – cech, które występują w etosie ludzi morza. Ponadto uczniowie rozwijają u siebie wiele cech i umiejętności wartościowego członka społeczeństwa, grupy społecznej.

INSPIRACJE

            Do opracowania i realizacji programu dotyczącego rozwoju zainteresowań morskich skłoniło nas miejsce w którym położona jest szkoła oraz wcześniej realizowane w szkole zajęcia o tematyce morskiej. Obserwując jak wiele radości z odkrywania nowych rzeczy                    i satysfakcji z pokonywania trudności oraz wzruszeń i refleksji może dawać codzienny kontakt z kulturą morską, zapragnęłyśmy, aby ta pierwsza fascynacja stała się podłożem dla rozwoju osobowości, poszerzania horyzontów, pobudzania ciekawości świata, aktywności twórczej i wrażliwości młodych ludzi.

O PROGRAMIE

            Program rozwijania zainteresowań morskich będzie realizowany przez cały rok szkolny w świetlicy szkolnej Szkoły Podstawowej nr 62 w Gdańsku – Krakowcu.

 Jest integralną częścią procesów nauczania i wychowania. Jest zgodny z Programem wychowawczym Szkoły Podstawowej nr 62, w ramach którego funkcjonuje również świetlica szkolna.  Głównym założeniem programu jest zapoznanie uczniów z możliwościami jakie daje mądre gospodarowanie zasobami morskimi, a przede wszystkim kształtowanie u nich postaw aktywnych, świadomych i odpowiedzialnych, członków społeczeństwa i obywateli świata, dbających o środowisko naturalne i odnajdujących w tradycji i kulturze żeglarskiej wzorce godne do naśladowania.

            Adresatami programu są uczniowie przebywający w świetlicy szkolnej w wieku 5-10 lat. Będzie on realizowany przez cały rok szkolny podczas przedlekcyjnych i popołudniowych zajęć świetlicowych, dobór treści i realizacja programu wynikać będzie z potrzeb                        i możliwości dzieci  z uwzględnieniem ich zainteresowań, po uprzednim zdiagnozowaniu grupy wychowawczej.

Program realizowany będzie w roku szkolnym 2015/2016 i kontynuowany w kolejnych latach. Opracowując program wzięłyśmy pod uwagę specyfikę szkoły, w której pracujemy oraz warunki lokalowe. Miejscem jego realizacji będą: świetlica szkolna oraz biblioteka szkolna, hol szkolny i korytarze, sale lekcyjne i gimnastyczne, plac zabaw, przystań Jachtklubu Stoczni Gdańskiej. Program rozwijania zainteresowań morskich został tak opracowany, aby jego realizacja pomogła w kształceniu umiejętności oraz kompetencji zawartych w programie wychowawczym szkoły i programie profilaktyki. Zawiera on szczegółowe zagadnienia oraz sposoby jego realizacji. W programie umieszczono informacje o preferowanych metodach i formach pracy, które sprzyjają osiąganiu zamierzonych celów oraz przewidywane osiągnięcia i sposoby ewaluacji.

            Głównym źródłem wiedzy uczniów będą ich osobiste doświadczenia zdobywane podczas poznawczej i twórczej aktywności. Dobór form i metod pracy cechuje duża różnorodność tak, aby uczniowie mogli pracować kreatywnie bez względu na wiek.

CELE

            Głównym celem programu jest:

- popularyzacja wiedzy o morzu,

- propagowanie wśród dzieci pozytywnych postaw etosu ludzi morza.

Cele szczegółowe:

            Ukierunkowane na zdobycie wiadomości:

- zapoznanie z pojęciami związanymi z biologią, geografią i gospodarką zasobami morskimi,

- poszerzenie wiadomości na temat podbojów morskich,

- dostarczenie wiadomości na temat właściwości geofizycznych Bałtyku,

- zapoznanie ze zwyczajami i ceremoniałem morskim,

- poznanie typowych przedstawicieli flory i fauny bałtyckiej,

- przyswojenie słownictwa związanego z żeglugą,

- utrwalanie znajomości praw człowieka i praw dziecka,

- poznanie sprawności potrzebnych młodemu żeglarzowi.

            Ukierunkowane na rozwijanie umiejętności:

- planowanie i organizowanie publicznych prezentacji,

- posługiwanie się językiem kodów,

- skutecznego działania w sytuacjach wymagających podporządkowania się nowym zasadom,

- rozwiązywania problemów w sposób twórczy,

- ekspresji artystycznej w różnych dziedzinach,

- odnoszenie do praktyki zdobytej wiedzy,

- wykorzystywanie informacji z różnych źródeł,

- rozwiązywania konfliktów.

            Ukierunkowane na kształtowanie postaw:

- pobudzanie potrzeby aktywności w różnych dziedzinach życia,

- rozwijanie u siebie cech charakteru przypisywanych ludziom morza takich jak: odwaga, determinacja w dążeniu do celu, odpowiedzialność, zdyscyplinowanie, nie poddawanie się przeciwnościom, dbałość o kondycję fizyczną, optymizm,

- tolerancji,

- gotowości niesienia pomocy,

- odpowiedzialnego podejmowania decyzji dotyczących własnego zdrowia oraz innych,

- wrażliwości na ochronę zasobów morskich,

- szacunku dla kultury i etosu ludzi morza oraz własnego kraju i symboli narodowych.

Cele terapeutyczno-rewalidacyjne:

- pokonywanie nieśmiałości, zahamowań i kompleksów,

- czerpanie radości z wykonanego zadania i wspólnej zabawy,

- niwelowanie stresu,

- wyzwalanie odprężenia,

- tworzenie atmosfery życzliwości, empatii, szacunku i tolerancji,

- pozytywne wzmacnianie samooceny.

METODY

Metody aktywizujące:

- praca w grupach metodą projektu,

- gry i zabawy dydaktyczne,

- arteterapia: ekspresja plastyczna, zajęcia umuzykalniające,

- inscenizacje,

- bajkoterapia.

Metody podające:

- wykład,

- pogadanka,

- pokaz,

- objaśnienia,

- spotkania z ekspertami.

EWALUACJA

            Ewaluacja programu dokonywana będzie sukcesywnie, w toku jego wdrażania. Będzie obejmowała:

- obserwacje zaangażowania pracy uczniów,

- zapisy w  dziennikach,

- prace konkursowe wychowanków,

- prace plastyczne, literackie,

- inne wytwory prac dzieci,

- zdjęcia na stronie www.

TREŚCI PROGRAMU

Zadania szczegółowe i formy realizacji    

1.         „Prawie wszystko o morzu” – przybliżenie wiedzy na temat:

-           właściwości geofizycznych Bałtyku,

-           flory i fauny bałtyckiej,

-           najważniejszych problemów ochrony środowiska morskiego,

-           locji,

-           meteorologii,

-           sposobach porozumiewania się na morzu,

-           gospodarce morskiej,

-           historii podbojów morskich,

-           muzyki szantowej,

-           prac bosmańskich,

poprzez:

-           pogadanki,

-           projekcje filmów

-           czytanie artykułów zakończone dyskusją w grupach,

-           poszukiwanie informacji z różnych źródeł,

-           pracę w grupach metodą projektu,

-           wykonywanie prostych urządzeń do pomiarów (np. meteorologicznych, kompasu)

-           wykonywanie prac bosmańskich,

-           wykonywanie makiet, modeli jednostek pływających i innych urządzeń,

-           gry i zabawy dydaktyczne,

-           śpiew, taniec, grę na instrumentach,

-          

           

           Uczeń:

•          zna najważniejsze właściwości geofizyczne Bałtyku,

•          rozpoznaje lub wymienia typowych przedstawicieli flory i fauny bałtyckiej,

•          zna zagrożenia środowiska morskiego i niektóre sposoby przeciwdziałania,

•          rozpoznaje znaki komunikacji wodnej,

•          umie określać stan morza w skali Beauforta,

•          potrafi skonstruować proste urządzenia meteorologiczne,

•          interesuje się gospodarką morską,

•          potrafi wymienić kilku wielkich żeglarzy i odkrywców,

•          rozpoznaje muzykę szantową, zna przynajmniej jedną szantę,

•          potrafi zawiązać przynajmniej jeden węzeł żeglarski,

•          wie na czym polega test sprawności fizycznej,

•          wykorzystuje w praktyce nabyte wiadomości,

•          umie posługiwać się igłą i nicią,

•          potrafi zredagować odezwę, telegram, zaproszenie, ogłoszenie, tekst polemiczny, opowiadanie, instrukcję,

•          potrafi znaleźć potrzebne informacje z różnych źródeł,

•          wie na czym polega dyskusja,

•          szanuje swojego interlokutora.

2.         „Morski alfabet” – zaprojektowanie i wykonanie gazetki ściennej.

-           hol szkolny cały rok, listopad 2015 (uaktualniana w następnych miesiącach)        

           

            Uczeń:

•          zapoznaje się z różnymi sposobami porozumiewania się na morzu za pomocą:

-           kodu flagowego,

-           alfabetu Morse’a,

-           alfabetu semaforowego,

•          poznaje różne rodzaje jednostek pływających,

•          wygląd i nazwy urządzeń na jednostkach pływających,

•          nazwy i instrukcje wiązania węzłów żeglarskich,

•          typowych przedstawicieli flory i fauny bałtyckiej.

3.         „Opowieści morskiej bryzy” –  konkurs literacki i plastyczny;

            pobudzanie kreatywności literackiej i plastycznej, której źródłem może być zarówno literatura marynistyczna, film lub bezpośredni

            kontakt z krajobrazem morskim w trakcie spacerów. Arteterapia

           

           Uczeń:

•          stają się bardziej wrażliwi na estetykę środowiska przyrodniczego,

•          rozwijają wyobraźnię i pomysłowość w poszukiwaniu środków plastycznego wyrazu,

•          poznają bogactwo morskiego życia i właściwości ekspresji poprzez barwę, kształt czy fakturę w plastyce,

•          wzbogacają słownictwo oraz warsztat literacki wypowiadając się w formie wiersza, opowiadania lub bajki,

•          rozwijają swoje zainteresowania i zdolności,

•          podnoszą swoją samoocenę.

4.         „Za siedmioma morzami”

-           bajkoterapia

-           arteterapia w oparciu o głośne czytanie bajek, baśni i legend o tematyce morskiej (propagowanie programu „Czytające szkoły” w ramach

            akcji „Cała Polska czyta dzieciom”)             

          Uczeń:

•          doskonali głośne czytanie z podziałem na role,

•          kształci pamięć, uwagę, wzbogaca słownictwo marynistyczne,

•          umie rozpoznawać takie cechy jak: odwaga, uczciwość, sprawiedliwość,

•          rozumie jak ważna jest determinacja w dążeniu do celu, nie poddawanie się przeciwnościom,

•          potrafi powiedzieć na czym polega przyjaźń i koleżeństwo,

•          jest empatyczny i życzliwy,

•          rozumie znaczenie okazywania innym pomocy i szacunku,

•          wie na czym polega współpraca,

•          przedstawia za pomocą różnych technik plastycznych, wyobrażoną treść,

•          rozwija wyobraźnię.

5.         „Ludzie morza”.

          Organizowanie wycieczek do portów: turystyczno-handlowego, rybackiego, jachtowego, przystani harcerskiej. Odwiedzanie bosmanatu

          w  porcie. Pogadanki na temat historii portów polskiego wybrzeża, słynnych żeglarzy, jednostek pływających, latarni. Oglądanie

          cyklicznych imprez związanych z „morskimi” świętami i rocznicami. Poznawanie różnych rodzajów jednostek pływających i urządzeń

          portowych, zwyczajów i elementów ceremoniału morskiego. Rejsy statkiem wycieczkowym.      

            Uczeń:

•          potrafi określić funkcję portu,

•          rozpoznaje różne rodzaje jednostek pływających i niektóre urządzenia pomagające w pracy ludziom morza,

•          poznaje latarnie polskiego wybrzeża,

•          utrwala i poszerza wiedzę o słynnych żeglarzach, ich wyprawach i okrętach,

•          zdobywa wiedzę o historii polskich podbojów morskich,

•          rozwija osobiste zainteresowania,

•          pobudza w sobie dociekliwość poznawczą,

•          odczuwa dumę z osiągnięć polskich żeglarzy i marynarzy, oraz budowniczych portów i stoczni,

•          poznaje cechy charakteru przypisywane etosowi ludzi morza (odwaga, odpowiedzialność, zdyscyplinowanie, determinacja w dążeniu

            do celu, szacunek dla pracy, dbałość o kondycję fizyczną, nie poddawanie się przeciwnościom, optymizm życiowy) i rozbudza w sobie

            motywację do rozwijania tych cech u siebie,

•          okazuje szacunek dla symboli narodowych.

6.         „Morska przygoda” – gry i zabawy dydaktyczne i sprawnościowe, poszerzające i utrwalające wiedzę uczniów o środowisku morskim

            i typowych zajęciach ludzi morza.   

Uczeń:

•          rozpoznaje różne rodzaje jednostek pływających,

•          typowych przedstawicieli flory i fauny bałtyckiej,

•          umie odczytać oraz przekazywać zakodowaną w alfabecie flagowym, Morse’a, semaforowym, informację,

•          potrafi zawiązać i nazwać przynajmniej jeden węzeł żeglarski,

•          rozpoznaje urządzenia nawigacyjne oraz inne na podstawie ich definicji

•          wie jak skonstruować kompas z igły, korka i naczynia z wodą,

•          zna przynajmniej dwie miejscowości, w których występują latarnie na wybrzeżu bałtyckim,

•          umie opowiedzieć zmyśloną przez siebie, ciekawą historię statku lub przygodę załogi,

•          potrafi szyć podstawowym ściegiem,

•          rozpoznaje znaki locji,

•          potrafi zaplanować pełnowartościowe menu (dzieci starsze),

•          zna kilka zasad ceremoniału morskiego,

•          skutecznie współpracuje w grupie,

•          uznaje i przestrzega ustalone wcześniej zasady,

•          podporządkowuje się decyzjom grupowym,

•          odnosi się z szacunkiem do innych,

•          uznaje zarówno sukces jak i porażkę etapową jedynie za motywator do dalszych starań,

•          rozbudza w sobie motywację do rozwijania sprawności fizycznej,

•          umie zaśpiewać szantę,

•          potrafi rozładować napięcie i pobudzić pozytywną energię podczas swobodnej ekspresji ruchowej w tańcu grupowym.

7.         Festiwal szantowy – konkurs ogólnoszkolny, popularyzacja piosenek żeglarskich. Integracja społeczności szkolnej we wspólnej zabawie.          Grupy-zespoły, soliści ze wszystkich klas.   

            Wychowankowie:

•          znają słowa i melodie przynajmniej jednej piosenki żeglarskiej,

•          odnajdują radość we wspólnym śpiewie,

•          opracowują samodzielnie choreografię (często kostiumy, elementy scenografii) do wykonywanych piosenek,

•          wzbogacają słownictwo o nazwy związane z pracą ludzi morza,

•          poznają słynnych żeglarzy i słynne okręty,

•          nabywają umiejętności radzenia sobie z tremą,

•          budują poczucie własnej wartości i pozytywne więzi społeczne.

8.         „O czym szumi morze...” – ogólnoszkolny przegląd małych form teatralnych inspirowany dawną i współczesną literaturą marynistyczną.         

            Uczeń:

•          doskonali pamięć, uwagę,

•          kształci kompetencje językowe,

•          przygotowuje oprawę muzyczną przedstawienia (wybór fragmentów poprzez wybór właściwych fragmentów utworu, grę na

            instrumentach, śpiew),

•          potrafi wykonać rekwizyty i elementy dekoracji w sposób estetyczny,

•          uczy się współpracy w zespole,

•          pokonuje lęk przed publicznym występem,

•          jest odpowiedzialny, tolerancyjny, cierpliwy.

9.         „Chrzest morski” – ogólnoszkolna zabawa dydaktyczna nawiązująca do starego marynarskiego obyczaju. Zapoznanie uczniów                  

            z niektórymi elementami tradycji i ceremoniału morskiego.

            Uczniowie:

•          poznaje obrzędy towarzyszące marynarzom, którzy po raz pierwszy przekraczają równik,

•          zapoznaje się z nazwami stopni w marynarce wojennej oraz funkcji pełnionych przez członków załogi,

•          poznaje w praktyce „okrętowy savoir-vivre”,

•          umie przygotować dobrą i bezpieczną zabawę dla innych,

•          potrafi zachować umiar w żartach,

•          nabiera dystansu do samego siebie.

10.       „W moim kraju jest takie miejsce” – ogólnoszkolny konkurs literacko-plastyczny. Przedstawianie wartych w ocenie wychowanków

             promocji miejscowości, regionów, obiektów turystycznych naszego kraju.

            Uczeń:

•          promuje „małe ojczyzny”,

•          rozwija zainteresowania,

•          poznaje swój kraj,

•          rozbudza w sobie patriotyczną dumę,

•          ćwiczy umiejętności literackie.

11.       „Prawa ludzi na morzu i na lądzie.” – upowszechnianie wiedzy na temat praw człowieka i praw dziecka poprzez przedstawienia teatralne,   

            Bajki o prawach dziecka”, przygotowane przez starszych uczniów dla najmłodszych. Konkursy plastyczne i literackie.

            Uczeń:

•          zna swoje prawa oraz respektuje prawa innych,

•          poznaje problemy dzieci w innych krajach świata,

•          zapoznaje się ze zjawiskiem piractwa w przeszłości i współcześnie,

•          rozumie potrzebę respektowania norm społecznych,

•          zna instytucje i osoby pomagające dzieciom w trudnych sytuacjach życiowych.

BIBLIOGRAFIA

Beard Henry, Roy McKie, Słownik terminów żeglarskich, tłum. Mieczysław Dutkiewicz, Oficyna wydawnicza Alma-Press, Warszawa 1994

Cohat Yves, Wszystko o morzu, Delta

Cosgrove Brian, Pogoda, Seria Patrzę, podziwiam, poznaję, Arkady, Warszawa 1994

Dyrda Beata, Rozwijanie twórczości i inteligencji emocjonalnej dzieci i młodzieży, Oficyna wydawnicza Impuls, Kraków 2004

Koczorowski E., Koziarski J, Pluta R., Zwyczaje i ceremoniał morski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1972

Kolaszewski A, Świdwiński P., Żeglarz i sternik jachtowy, Oficyna wydawnicza Alma-press, Warszawa 1992

Markowska W., Milska A., Za siedmioma morzami za siedmioma wyspami, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1973

Piraci, skarby, przygody, z angielskiego przełożył Tadeusz Słabczyński, Świat Książki, Warszawa 2008

Poradnik wychowania morskiego, Praca zbiorowa pod redakcją Roberta Woźniaka, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989

Śpiewaj z nami piosenki z Mazur, Bieszczad, Karkonoszy i północnego Pacyfiku, Croma, Wrocław 1994

Taraszkiewicz Małgorzata, Jak uczyć lepiej?, Wydawnictwa CODN, Warszawa 1999

Tarnowski Wolfgang, Piraci, Seria co i jak, Atlas, Wrocław 1991

Uroczystości. Scenariusze imprez okolicznościowych, Innowacje, 1999

Wojewódka Czesław, Nasze morskie XXX-lecie, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1975

Wysocki Stefan, Elementarz żeglarski, Alfa, Warszawa 1987

Zabielska Jolanta, Epika na szkolnej scenie inscenizacje dla klas IV-VI, Harmonia, Gdańsk 2003

   
© RM 2017